Heb je het al ooit zo eens bekeken? Zie je jezelf als één van de vele bewoners in je tuin of ben je toch eerder heer en meester?
De mens en natuur vanuit filosofisch standpunt
Eeuwenlang werd ons vanuit de moderne Westerse filosofie geleerd dat alleen de mens als geestelijk wezen waardevol is.
De niet-menselijke natuur mocht gebruikt worden voor onze menselijke behoeften. Mens en natuur werden in die context letterlijk van elkaar gescheiden: de mens stond centraal en de natuur bestond niet als dusdanig.
De natuur helpen of gebruiken?
Vanuit die tijdsgeest werd, en wordt ons soms nog steeds, geleerd dat we de natuur moeten “helpen” om in onze voedselproductie te voorzien.
Dat doen we met meststoffen (chemische en soms organische), met insecticiden, herbiciden en pesticiden en met genetische manipulatie.
Ecofilosofie en diepe ecologie
De natuur vertelt ons echter een heel ander verhaal.
Vanuit de hoek van de Ecofilosofie en de stroming van de Diepe Ecologie vraagt men al lang aandacht voor “het wezen” van de natuur.
De natuur is immers geen mechanisch, dood geheel, maar toont ons juist een ongelooflijke intelligentie.
Filosofen over verbondenheid
De Romantische natuurfilosoof Schelling (1775-1854) en veel ecofilosofen vandaag zien “de wereld en wij” werkelijk als één.
Voor hen is de wereld een dynamisch geheel met een oneindige kracht, waarin alles met alles verbonden is. Alles in de natuur heeft zijn unieke plaats en functie. Het is een ongelooflijk schouwspel van oneindige wisselwerkingen.
De mens is daarbij de hoogste manifestatie van de natuur, de natuur die tot bewustzijn is gekomen.
Bewustzijn in de natuur
Als ons bewustzijn geworteld is in de natuur, dan moet omgekeerd de natuur ook zaadjes van bewustzijn in zich dragen.
En dat blijkt ook in hedendaags onderzoek. Spontane zelforganisatie zien we in elk deel van de natuur:
- in onze cellen, die miljoenen functies per dag uitvoeren zonder dat wij er iets voor hoeven te doen
- bij kristalvorming
- bij het zelforganiserend vermogen van mierennesten, bijenvolken en spreeuwenwolken
- en nog zoveel meer…
Verantwoordelijkheid van de mens
Schelling en de hedendaagse ecofilosoof Bruno Latour benadrukken dat de mens als zelfbewust wezen zijn verantwoordelijkheid moet opnemen ten aanzien van de natuur.
Wij zijn namelijk de enigen die de natuur zo hebben kunnen verwoesten, en tegelijkertijd de enigen die ze kunnen herstellen.
Filosofische inzichten wereldwijd
Deze inzichten vind je niet alleen in de Europese filosofie.
Ook in het Boeddhisme maakt men geen onderscheid tussen de mens en andere levende organismen. Alles wordt gezien in een onderlinge verbondenheid.
Naar een andere kijk op onze tuin
Deze filosofische stromingen nodigen ons uit om anders te kijken naar de wereld, maar ook naar onze kleine wereld: de tuin.
Als we ons realiseren dat we maar één van de bewoners van onze tuin zijn, gaan we waarschijnlijk meer nadenken over de impact van onze handelingen.
Een stap verder: we zouden ons kunnen afvragen hoe we met dieren, insecten, micro-organismen, schimmels en bacteriën optimaal kunnen samenleven.
Inspiratie: ln aanvulling hierbij een filmpje van “We Here”, een eco-kunstcollectief dat dezelfde inzichten promoot.
Even een momentje om in eigen boezem te kijken…
Hoe verbonden voel jij je?
- Hoe sterk voel jij je verbonden met d
- In hoeverre waardeer je het leven in de natuur, in je tuin, in je huis?
- Geloof jij dat de natuur impact heeft op je gezondheid?
- Geloof jij dat je jezelf schaadt, als je ecosystemen schaadt? Denk bijvoorbeeld aan de turfwinning.
- Ben je gemotiveerd om de natuur te ondersteunen, in het algemeen én in het bijzonder in je tuin?
- En staat voor jou de mens of het ecosysteem van de aarde centraal?
Samenleven met de natuur betekent het opgeven van vrijheden!
Op het eerste gezicht lijkt dat inderdaad zo. Vrijheid en verantwoordelijkheid worden vaak als tegenpolen gezien.
Wanneer we verantwoordelijkheid ten aanzien van de natuur moeten opnemen, lijkt dat onze vrijheid te beperken. Denk maar aan de huidige klimaatproblemen en hoe moeilijk het is om tot effectieve acties te komen. Vaak juist omdat we onze verworvenheden niet willen loslaten.
Maar is dat wel zo? Want wat gebeurt er als we de aarde nog verder vernietigen en daarmee ook onszelf? Zijn we dan écht vrijer?
Ook in onze tuin houden we vast aan gewoontes…
We houden in onze tuinen vaak vast aan bepaalde gewoontes, maar wist je dat:
- je door het gebruik van insecticiden ook de nuttige insecten doodt en daarmee de balans in je tuin verstoort?
- je door het gebruik van meststoffen het bodemleven in de grond doodt, waardoor de bodem zijn natuurlijke functies verliest?
- er in onze tuinen en in de natuur vaak een overmaat aan stikstof en fosfor aanwezig is, waardoor de oorspronkelijke plantengroei verdwijnt?
- inheemse sierplanten een veel grotere meerwaarde bieden voor de biodiversiteit dan exotische soorten?
- sierplanten en kamerplanten beter groeien als je rekening houdt met hun natuurlijke biotoop?
- water in de tuin essentieel is om de biodiversiteit te bevorderen?
Artikels die je helpen om van je tuin meer natuur te maken
Oude gewoontes en overtuigingen loslaten en iets nieuws proberen, biedt ruimte voor groei en ontwikkeling.
Je kan beginnen met kleine stappen en gaandeweg groeien in dit verhaal, zonder dat je alles overboord hoeft te gooien.
Wij bij Rootsum hebben meer dan 30 jaar ervaring met natuurlijk tuinieren en weten dat het absoluut mogelijk is.
De natuur wil ons zoveel hulp bieden, als wij de natuur daartoe maar de kans geven.
In de volgende artikels lees je tal van tips & tricks om de overstap te maken.
Ook interessant om te lezen:
