Seizoensgebonden verzorging

Nu je tuin is geplant en groeit, is het tijd om te beginnen met het wieden, water geven en algemene tuinverzorging. Oh ja! De leuke dingen!

Hier krijg je tips en tricks voor het onderhouden van je tuin gedurende het groeiseizoen en hoe je je tuin kan beschermen in koude periodes.

Onkruidbestrijding

Het is niet realistisch – en eigenlijk ook niet wenselijk – om een tuin volledig “onkruidvrij” te willen maken. Spontane planten maken deel uit van een levend ecosysteem en kunnen zelfs bijdragen aan biodiversiteit, bodemleven en het aantrekken van nuttige insecten.

Wanneer bepaalde kruiden echter te dominant worden en je planten gaan verdringen, kan gericht ingrijpen zinvol zijn. Door jonge planten tijdig te verwijderen of te sturen, blijft het werk beperkt en voorkom je dat ze massaal gaan uitzaaien.

Door met aandacht te observeren en bewust te kiezen waar je wel en niet ingrijpt, behoud je het evenwicht in je tuin én werk je in harmonie met de natuur.

Wil je meer lezen over onkruidbestrijding? In deze blog lees je hoe je onkruiden in verschillende situaties ecologisch kan benaderen. Ik bespreek in deze blog ook de meest hardnekkige onkruiden en wat je ermee kan doen.

Mulchen

Een royale mulchlaag ontneemt ongewenste kruiden en hun zaden het licht, waardoor ze veel minder kans krijgen om te kiemen. Zodra je planten zijn opgekomen en goed groeien, kan je bestaande onkruiden voorzichtig losmaken en daarna de bodem afdekken met een laagje compost, wormenaarde of grasresten van ongeveer één tot vier centimeter.

Organische bodembedekking doet meer dan alleen onkruid weren: de mulch voedt het bodemleven, verbetert de bodemstructuur en helpt vocht vast te houden. Zo creëer je een veerkrachtige, levende bodem die je planten op lange termijn ondersteunt.

Deze aanpak is breed inzetbaar in de groente-, kruiden- én siertuin en verdient de voorkeur binnen een ecologische tuinvisie.

Mechanische bodembedekking

Leg hennep worteldoek of karton rond planten om onkruid te vermijden. Deze methode werkt goed bij Zuiderse planten zoals meloenen en pompoenen.

Hennepdoek kan worden verankerd met ijzeren gronddoekpennen of het kan worden bedekt met een lichte laag mulch om de worteldoek ter plekke te houden.

Let op: leg zeker geen karton in de kas onder druivenstokken of fruitbomen. Het karton neemt water op en houdt de luchtvochtigheid hoog, waardoor vruchten snel meeldauw (witziekte) krijgen.

Wegbranden en andere hulpmiddelen

Onkruidbranders kunnen helpen om ongewenste begroeiing onder controle te houden. Deze methode kan je vooral gebruiken op stenen paden, opritten en greppels. Wat we zelf doen, is met de bosmaaier het onkruid op stenen paden wegmaaien.

Je kan ook werken met een stalen voegenreiniger om het mos en onkruid tussen de klinkers uit te borstelen.

Wist je als je terrassen en paden regelmatig borstelt, je veel onkruidgroei vermijdt?

Wieden

Als je toch onkruid moet wieden, doe het dan als het klein is en als de grond vochtig is. Een schoffel of ander onkruid gereedschap zal deze klus vereenvoudigen.

Zorg ervoor dat je de kruidplanten trekt voordat ze uitzaaien. Schoffel heel regelmatig door je moestuin, vooral als ze de volgende dag zon voorspellen. Jong onkruid dat los geschoffeld wordt, verdroogt onmiddellijk in de zon.

Als je dit regelmatig doet, heb je weinig last van onkruid en deze klus kost weinig tijd. Heb je een mulchlaag moet je hoogstens twee keer per seizoen een beetje onkruid wieden.

Waterbeheersing

Gebruik druppelirrigatie of geperforeerde tuinslangen om water te geven aan de wortels van de planten. Dit vraagt werk om het aan te leggen maar spaart nadien veel water en tijd.

Doordat de grond op de andere plaatsen in de moestuin droog blijft, voorkomt deze methode ook veel onkruidgroei.

Competitieve planten

Krachtige bodembedekkers en planten met dicht gebladerte - levende bodembedekkingen dus - geven de grond schaduw en voorkomen dat onkruidzaden ontkiemen. Dit is vooral toepasselijk in de siertuin waar de bodembedekkers onder heesters of bomen kunnen groeien (soms ook spontaan) of als onderlaag kunnen geplant worden.

Kies bodembedekkers in functie van je grondsoort. Ik zelf vind Phlox (vlamboem) soorten de ideale bodembedekkers die zelfs kattestaarten in grote mate onderdrukken en in het voorjaar ons een tapijt van bloemen presenteren!

Plox als bodembedekking

Tuinieren door middel van slim watergebruik

Water is de basis van al het leven – voor mensen, dieren én planten – en dus een kostbare hulpbron. Toch gaat er elk jaar enorm veel water verloren door ondoordacht water te geven: op het verkeerde moment, op de verkeerde plaats of op een manier die weinig efficiënt is.

Als ecologisch tuinier kunnen we bewuste keuzes maken om water te besparen zonder in te boeten op een gezonde en mooie tuin. Met enkele eenvoudige, doordachte maatregelen ga je al een heel eind in het slimmer omgaan met water.

Maak je moestuin niet langs grote bomen, hun wortels nemen veel water uit de grond weg van jouw moestuinplanten waardoor je je moestuin meer moet beregenen in warme periodes.
Gebruik regentonnen om regenwater te verzamelen en op te slaan. Het is gratis en kan worden gebruikt in de tuin tijdens de zomer.
Voeg veel afgebroken organisch materiaal toe aan je moestuin en siertuin. Wormenmest en compost helpt de grond om water vast te houden en voegt de benodigde voedingsstoffen toe aan de bodem.
Mulch zoveel als mogelijk. Niet alleen beschermt een dikke laag bodembedekking - tot 3 cm - de wortels van de planten tegen uitdroging maar het houdt ook onkruid onder controle.
Richt je watergift op de wortelzone, zodat het water daar ook effectief terechtkomt. Veel tuiniers sproeien kort met de hand en hebben het gevoel dat dat volstaat, maar zo wordt vaak enkel de bovenste paar centimeters van de bodem bevochtigd. Die drogen snel weer uit.

Beter is het om – wanneer je water geeft – langer en gerichter te bewateren, zodat het water dieper in de bodem doordringt. Zo blijven de wortels langer voorzien van vocht en worden planten gestimuleerd om dieper te wortelen, wat ze weerbaarder maakt tegen droogte.
Gebruik druppelirrigatie. Dit kan tot 60% van het water besparen dat wordt gebruikt door sproeisystemen. Dit is absoluut de beste keuze! Het vraagt wel extra werk om aan te leggen maar zeker in de siertuin is dit een goede oplossing om water te sparen. In de moestuin is dit een moeilijker verhaal omdat je elk jaar aan teeltwisseling moet doen en de druppelirrigatie dus elk jaar moet verlegd worden, wat niet handig is.

Geef water in de vroege ochtend om te profiteren van de koelere temperaturen en verdamping te verminderen.
Groepeer planten volgens de hoeveelheid water die ze nodig hebben. Op deze manier zul je niet te weinig of te veel water aan een deel van je tuin geven. Dit kan je zowel in je groentetuin als siertuin toepassen.
Vervang jouw gazon door inheemse bodembedekkers of een inheemse bloemenweide die veel minder eisend zijn dan gazons.
Kies voor inheemse planten voor je siertuin die minder water nodig hebben als je ze op de juiste plaats plant.

Het groeiseizoen verlengen

Voorlopig wordt ons moestuinseizoen nog altijd onderbroken door de winter. Die laat zich vaak pas echt voelen in december, maar kan soms aanhouden tot in maart – precies wanneer het begint te kriebelen om weer volop in de tuin aan de slag te gaan.

Met eenvoudige hulpmiddelen, zoals klimaatdoek of een kas, kan je het groeiseizoen vervroegen en verlengen. Zo haal je meer uit je tuin, zonder tegen de natuur in te werken.

Er bestaan heel wat manieren om het seizoen te verlengen, van low-tech tot meer structurele ingrepen. Welke aanpak het best past, hangt af van hoeveel tijd, ruimte en budget je wil investeren.

Koude kaders

Relatief goedkoop en eenvoudig te bouwen! Een koude kader is een rechthoekige vorm van kunststof of hout met glas die op de grond wordt geplaatst om planten te beschermen tegen koud weer.

Een koud kader gaat de bodem en de lucht onder het glas opwarmen. Plaats koude kaders zo dat ze maximale zon absorberen.

Glazen tuinklokken

De tuinklok is een draagbare plantenbedekking die beschutting tegen weersomstandigheden geeft en tegelijk een broeikaseffect biedt. Tuinklokken kunnen over individuele planten worden gebruikt. Bij jonge plantjes en te felle zon kan er bladverbranding optreden dus overdag bij warm weer de tuinklokken best verwijderen.

Hetzelfde effect bereik je als je onze slakkenringen combineert met de voorziene deksels.

Deze hulpmiddelen beschermen vooral tegen de nachtelijke koude. Als het een zonnige dag wordt, de deksels van de slakkenringen ook verwijderen.

anti slakkenring met deksel als broedkas

Broeikas

Broeikassen gebruiken warmtematten en kabels voor het verwarmen van de bodem om de wortelzone van de plant te verwarmen. Hiervoor heb je uiteraard elektriciteit nodig.

Als je geen beroep wil doen op elektriciteit, is een oud beproefde methode het gebruik van dierlijk mest verrijkt met stro om de grond vlak onder zaadvlakken te verwarmen. Dezelfde methode is aangewezen als je in een koude meimaand Zuiderse planten zoals tomaten, paprika en komkommers, courgettes en pompoenen buiten plant.

Klimaatdoek

Ik zweer bij klimaatdoek. Dit UV gestabiliseerde HDPE bandjesweefsel verbetert de groei van planten en zaailingen terwijl ze worden beschermd tegen kou, wind en insecten.

Uitermate geschikt om teelten te vervroegen in volle grond en in de winter de bestaande teelten te beschermen tegen vorst. Maar even belangrijk om de planten bij een hittegolf te beschermen tegen zonnebrand.

Je kan klimaatdoek enkel of dubbel gebruiken, afhankelijk van hoeveel bescherming je nodig hebt. Door het lichte materiaal kan het doek rechtstreeks over de gewassen worden gelegd zonder ondersteuning: het “drijft” als het ware bovenop de planten

Kassen

Eens beschouwd als een luxe, zijn tuinkassen nu beschikbaar in verschillende prijsklassen. Een kas kan klein en eenvoudig zijn, met een minimale investering in materialen en apparatuur, of het kan een volledig uitgeruste en geautomatiseerde systeem zijn.

Je kan ook met klimaatdoek een kas bouwen. De investering in tijd wordt nadien rijkelijk beloond.