Iedereen weet dat stress niet gezond is. Op de toppen van je tenen lopen lukt even, maar vroeg of laat merk je de gevolgen.
Wat voor mensen geldt, geldt net zo goed voor planten.
Planten die stress ervaren, groeien trager, laten hun bladeren hangen of blijven klein en zwak. Ze geven minder opbrengst en kunnen in het ergste geval zelfs afsterven.
Het tegenovergestelde is gelukkig ook waar: planten die weinig of geen stress ondervinden, groeien krachtig, blijven gezond en zijn veel minder vatbaar voor ziektes.
Alle reden dus om eens goed te kijken waardoor planten stress krijgen, en hoe we dat kunnen voorkomen.
Twee soorten stress
Bij planten onderscheiden we twee soorten stress: abiotische en biotische stress.
Maar wat betekent dat precies, en waardoor worden ze veroorzaakt?
Abiotische stress
Iedereen heeft het al ervaren: de hete zomers van de afgelopen jaren brachten onze planten in de problemen.
Het gras, de sierplanten en de groenten in de moestuin moesten plots overleven in verzengende hitte met nauwelijks water.
In dat geval spreken we van abiotische stress, stress die wordt veroorzaakt door omgevingsfactoren.
Voorbeelden hiervan zijn:
- Droogte of wateroverlast
- Vorst
- Gebrek aan voeding
- Een te zoute bodem
- Sterke wind
- Een verkeerde pH-waarde van de grond
- Te weinig licht
- Of het gebruik van chemische meststoffen en sproeistoffen
Al deze factoren verstoren het natuurlijke evenwicht van de plant en maken haar vatbaarder voor ziekten en plagen.
Biotische stress
Biotische stress daarentegen wordt veroorzaakt door levende organismen.
Denk aan schimmels, schadelijke insecten, bladnematoden, wortelaaltjes en onkruiden.
Zo kunnen jonge worteltjes overgroeid worden door muur, of kunnen preiplanten onder insectengaas beginnen rotten door te veel onkruid.
Ook insecten zoals bladluizen kunnen veel schade aanrichten. Ze verzwakken de plant door plantensappen op te zuigen en kunnen bovendien virussen overdragen van zieke naar gezonde planten.
Dat alles valt onder de noemer biotische stress.
 |
 |
Wat kunnen we doen om stress bij planten te voorkomen?
Het belangrijkste wat je kunt doen om plantstress te voorkomen, is kennis opbouwen over hoe en waar planten optimaal groeien.
Wie zijn planten goed kent, kan de juiste omstandigheden creëren zodat ze sterk, gezond en weerbaar blijven.
Hieronder enkele eenvoudige maar doeltreffende richtlijnen:
- Zorg voor voldoende ruimte. Geef planten de kans om zich volledig te ontwikkelen, ook wanneer ze volgroeid zijn. Te dicht op elkaar geplante soorten concurreren om licht, lucht en voedingsstoffen.
- Kies inheemse soorten of cultivars die goed passen binnen onze biotoop. Ze zijn beter aangepast aan het lokale klimaat en hebben minder verzorging nodig.
- Zet planten op de juiste bodem. Niet elke plant voelt zich overal thuis. Zo groeien asperges uitstekend in zandgrond, maar niet op klei.
- Zorg voor voldoende licht. In zowel de moestuin als de siertuin is licht essentieel.
- Groenten en kruiden hebben minstens zes uur zonlicht per dag nodig.
- Kies sierplanten in functie van hun standplaats: zon, halfschaduw of schaduw.
- Controleer regelmatig de zuurtegraad van je bodem (pH-waarde).
- De ideale pH verschilt naargelang de grondsoort en de planten die er groeien.
Als je met al deze factoren rekening houdt, bespaar je je planten een heleboel abiotische stress.
Ze groeien gezonder, hebben minder last van ziekten en herstellen sneller na een moeilijke periode.
Zorgen voor een levende bodem
De wereld onder onze voeten is eigenlijk nog grotendeels onbekend terrein.
Onder één enkele voetstap in een gezond bos leven miljoenen kleine organismen samen:
- 2 tot 3 miljoen eencellige dieren
- 20.000 kleine wormen (nematoden)
- 2.000 tot 5.000 kleine spinnen, mijten en springstaarten
- 6 regenwormen
- 10 insectenlarven
- 1 spin, 2 duizendpoten en 1 pissebed
Een ongelooflijke diversiteit aan leven dus, en dat is nog maar een deel van wat we bedoelen met micro-organismen.
Samen vormen ze een actieve, levende bodem die de basis is van gezonde planten en een evenwichtig ecosysteem.
We hebben al vaker geschreven over het belang van een levende bodem. Wil je daar meer over lezen? Ontdek dan onze artikels: Ken je tuingrond – Het bodemverhaal – Tuinieren zonder spitten
Biodiversiteit onder de grond
Hoe gevarieerder het plantaardig materiaal dat je op je tuingrond aanvoert, hoe rijker en actiever het bodemleven wordt.
Elke soort micro-organisme heeft zijn eigen functie en plaats in de bodem.
Hoe meer diversiteit ondergronds, hoe weerbaarder je planten zijn tegen ziekten, schimmels en plagen.
Mulchen: de sleutel tot een gezonde bodem
Mulchen is hét sleutelwoord voor een levende, gezonde bodem.
Een mulchlaag activeert het bodemleven, houdt vocht vast en beschermt de grond tegen uitdroging.
Je kunt mulchen met allerhande natuurlijke materialen zoals:
- gras
- bladeren
- stro
- hooi
- compost
- wormenaarde
Elk materiaal draagt op zijn eigen manier bij aan een actief bodemleven.
Lees zeker ook onze blog over mulchen om te ontdekken hoe je hiermee aan de slag kunt gaan.
Plantversterkende producten gebruiken
Hoewel het niet wetenschappelijk bewezen is, tonen praktijkervaringen dat bepaalde producten planten sterker en weerbaarder maken.
Bij Biogroei bieden we met plezier een preventief pakket aan tegen ziektes en plagen, op natuurlijke basis.
Lavameel
Het belangrijkste bestanddeel van lavameel is silicium.
Silicium versterkt de celwanden van het blad, waardoor het blad steviger en taaier wordt.
Insecten houden daar niet van, waardoor de plant minder snel aangevallen wordt.
Daarnaast bevat lavameel ook essentiële sporenelementen die bijdragen aan een gezonde groei en een betere weerstand.
Effectieve micro-organismen
Producten zoals bokashistrooisel, bokashistarter en Microferm zijn rijk aan gunstige micro-organismen, een natuurlijke mix van actieve bacteriën, gisten en schimmels die ook in de natuur voorkomen.
- Bokashistrooisel en bokashistarter helpen om organisch materiaal sneller om te zetten in de bodem.
- Microferm kan je gebruiken als bladbehandeling. Het zorgt voor een gezond microbieel evenwicht op de bladeren, waardoor ziekteverwekkers minder kans krijgen om zich te ontwikkelen.
Oenosan
Oenosan is een biologisch gecertificeerde kalkmeststof die dankzij nanotechnologie wordt gemicroniseerd.
Hierdoor ontstaan extreem fijne deeltjes van vermalen calciet (0,16 mm) die via het blad gemakkelijk worden opgenomen.
De watermoleculen en mineralen die in het blad worden opgeslagen, komen geleidelijk vrij wanneer de plant ze nodig heeft.
Oenosan versterkt de planten en vermindert hun waterbehoefte tijdens warme, droge zomers.
Toepassing
Voor al deze producten geldt dat ze regelmatig moeten worden toegepast om resultaat te geven.
Begin best vanaf de aanplant en herhaal de behandeling vervolgens om de twee à drie weken.
Je kunt de producten verstoven of besproeien, afhankelijk van het type en de toepassing.
Door dit consequent te doen, bouw je stap voor stap sterkere, weerbare planten op, met minder kans op ziektes en plagen.
Nuttige insecten en nematoden gebruiken in plaats van chemische middelen
In de natuur draait alles om eten en gegeten worden.
Elk organisme, hoe klein of groot ook, heeft zijn plek in het geheel en speelt een rol in het natuurlijke evenwicht.
Het is dan ook essentieel dat we dat evenwicht zoveel mogelijk behouden.
En dat begint gewoon in onze eigen tuin, die deel uitmaakt van een veel groter ecosysteem.
Een tuin vol leven
Zoals je eerder al las, krioelt het in een levende bodem van micro-organismen en nuttige diertjes.
Maar ook bovengronds wemelt het van leven: insecten, vogels en andere dieren vormen samen een complex netwerk van natuurlijke vijanden.
Neem bijvoorbeeld de slak.
Slakken voeden zich met dood organisch materiaal, schimmels en, helaas, ook met jonge, zachte blaadjes van onze planten. Dat laatste vinden we minder prettig.
Toch zijn slakken op hun beurt een belangrijke voedingsbron voor andere dieren: egels, spitsmuizen, kikkers, padden, hagedissen, hazelwormen, spreeuwen, eksters, merels en zanglijsters eten er graag van. Aan natuurlijke vijanden dus geen gebrek!
De balans herstellen
Toch kunnen slakken, en andere plaagdieren, soms een plaag vormen in onze moestuin of siertuin.
Dat komt meestal omdat hun natuurlijke vijanden ontbreken, bijvoorbeeld in strak onderhouden of verhard tuinen waar weinig schuilplaatsen zijn.
De eerste stap is daarom om die natuurlijke helpers aan te trekken door een natuurlijke biotoop te creëren: denk aan rommelhoekjes, hagen, vijvertjes, houtstapels of wilde bloemenranden.
Lukt het niet voldoende om de balans te herstellen?
Dan kan je de natuur een handje helpen door nuttige insecten of nematoden (aaltjes) in te zetten.
Deze biologische bestrijders pakken plagen aan op een natuurlijke manier, zonder schade toe te brengen aan het milieu, een duurzaam alternatief voor chemische middelen.
Conclusie
We moeten er alles aan doen om te voorkomen dat planten ziek worden, en dat begint bij het vermijden van stress.
Sterke, evenwichtige planten hebben immers minder kans op aantasting door ziekten en plagen.
Zoals het oude spreekwoord zegt:
Dat geldt niet alleen voor ons, maar even goed voor onze tuin- en kamerplanten.
Door te zorgen voor de juiste standplaats, een levende bodem, voldoende biodiversiteit en natuurlijke ondersteuning, bouw je stap voor stap aan een weerbare tuin vol gezonde, stralende planten.
Ook interessant om te lezen:
