Groenten kweken doe je niet om geld uit te sparen.
Het is een hobby die geld kost, zeker als je vergelijkt met de lage prijzen van seizoensgroenten in de supermarkt.
Maar wie een moestuin heeft, weet precies waarom hij of zij het doet: zelfgekweekte groenten smaken gewoon beter.
En er is nog iets: je kunt ze oogsten op het moment dat je ze nodig hebt.
Vers van de plant naar je bord, dat blijft een kleine vorm van geluk. Wat een zaligheid!
De smaak van vroeger, opnieuw ontdekt
 |
 |
 |
Onze smaakpapillen zijn door de jaren heen afgevlakt.
We zijn gewend geraakt aan groenten die er mooi uitzien, maar vaak weinig smaak hebben.
Ik herinner me nog een BBQ van jaren geleden met enkele kennissen die zelf geen tuin hadden.
Ze stonden versteld van de smaak van mijn aardappels, sla, tomaten en worteltjes.
Het verschil merk je pas écht wanneer je het tegendeel ervaart – pas dan proef je hoe intens groenten eigenlijk kunnen smaken.
Ook biogroenten zijn niet altijd top
Groenten van biologische supermarkten smaken meestal beter dan gangbare groenten.
Toch proef je ook daar vaak nog een duidelijk verschil met eigen geteelde groenten.
Soms zijn ze zelfs helemaal smakeloos.
Onlangs kocht ik bijvoorbeeld groene asperges in een natuurwinkel.
Had je met gesloten ogen geproefd, dan had je niet geweten wat je at. Zonde, toch?
Hoe komt dat verschil in smaak?
Wat maakt onze groenten en vruchten uit de tuin nu zo veel smaakvoller dan die uit de winkel?
Zoals vaak is er geen eenvoudig of rechtlijnig antwoord op die vraag.
Het is het resultaat van veel verschillende factoren die samen de smaak bepalen: de bodem, de zorg, het moment van oogsten, het weer, en zelfs de liefde waarmee je tuiniert.
Factoren die de smaak van groenten bepalen
Er zijn verschillende factoren die de smaak van groenten beïnvloeden.
Sommige liggen buiten onze controle, andere hebben we als moestuinier juist wél in eigen handen.
Raskeuze
Het plantenras heeft zonder twijfel een grote invloed op de smaak.
Denk maar aan kerstomaatjes die veel intenser smaken dan grote tomaten, of aan de bonen waarvan de smaak sterk varieert naargelang het ras.
Boeren, ook bioboeren, die aan supermarkten leveren, kiezen vaak voor rassen met een hoog rendement en een neutrale smaak die door de gemiddelde consument wordt geapprecieerd.
Daarnaast moeten die rassen aan heel wat andere eisen voldoen:
- Ze moeten ziekte- en plaagwerend zijn (vooral in de bioteelt).
- Ze moeten machinaal gemakkelijk te oogsten zijn.
- Ze moeten gelijkmatig groeien en even lang zijn, zodat ze goed gestapeld kunnen worden.
- Ze moeten goed narijpen.
- En ze moeten tegen schokken en stoten kunnen, want vaak moeten ze lange transporten doorstaan.
De moestuinier daarentegen kiest rassen die hij of zij lekker vindt.
Vaak grijpen we terug naar oude variëteiten, omdat die gewoon veel meer smaak hebben, of naar cultivars die afstammen van wilde planten.
Dan proef je nog die echte, oorspronkelijke oersmaak!
Een levende bodem
Als we kijken wat groenten en vruchten écht smaakvoller en gezonder maakt, dan komen we uit bij mineralen, natuurlijke suikers en antioxidanten.
Onderzoek toont echter aan dat deze stoffen in onze moderne gewassen steeds minder aanwezig zijn.
Antioxidanten, waaronder vitamines en spoorelementen, zijn stoffen die planten zelf aanmaken om zich te beschermen tegen vrije radicalen (agressieve stoffen die cellen kunnen beschadigen).
Wanneer wij groenten eten die arm zijn aan mineralen en antioxidanten, heeft dat onvermijdelijk ook een invloed op onze gezondheid.
Het tekort aan deze stoffen is grotendeels het gevolg van het gebruik van kunstmest en pesticiden.
In de moderne land- en tuinbouw wordt de groei van planten opgejaagd, waardoor de bodem verarmt.
De micro-organismen sterven af en de grond bevat steeds minder natuurlijke mineralen.
Het is een proces dat zich al meer dan vijftig jaar voltrekt…
De groenten in onze moestuin groeien daarentegen rustiger.
De zon krijgt de kans om in te werken op de planten, waardoor ze vastere structuren vormen en meer smaak ontwikkelen.
Bovendien kunnen wij onze bodem herstellen door kunstmest te vermijden en de grond bedekt te houden met mulch.
Meer lezen over hoe je een levende bodem creëert? Dat is de eerste stap naar smaakvolle groenten.
Want eigenlijk begint “slow food” niet in de keuken, maar al op het land!
Seizoensgebonden teelt
Vandaag kunnen we het hele jaar door vrijwel alle groenten en fruit kopen.
Tomaten, paprika’s, komkommers, courgettes… ze worden buiten het seizoen geteeld of ingevoerd.
Maar iedereen heeft het al geproefd: zomergroenten in de winter smaken flauw of zelfs helemaal niet.
Te weinig zonlicht tijdens de teeltfase verlaagt het suikergehalte in de vruchten aanzienlijk.
Minder natuurlijke suikers betekent automatisch minder smaak.
Zonlicht stimuleert namelijk de suikerproductie én de vorming van vitamines tijdens het afrijpen.
Daarom is het zo belangrijk om seizoensgroenten te eten.
Ze bevatten precies de voedingsstoffen die ons lichaam op dat moment nodig heeft.
Ook in de zomer kan een tekort aan zon invloed hebben.
In een schaduwrijke tuin zullen fruit-, wortel- en knolgewassen trager rijpen, minder zoet zijn en gevoeliger voor ziekten.
Een moestuin heeft idealiter minstens vier uur zonlicht per dag nodig om smaakvolle groenten voort te brengen.
Bewaring
Groenten en fruit die voor consumptie worden geteeld, worden vaak vroegtijdig geoogst, dus voordat ze volledig rijp zijn.
Daarna rijpen ze verder in kratten, koelcellen of tijdens het transport.
Sommige worden zelfs behandeld om sneller af te rijpen of langer te bewaren.
Maar dat vroeg oogsten en kunstmatig narijpen heeft onvermijdelijk een negatieve invloed op de smaak.
Niets kan immers tippen aan een vrucht die volledig natuurlijk heeft kunnen rijpen aan de plant.
Gevolgen van smakeloze groenten en fruit
 |
 |
Je staat er misschien niet direct bij stil, maar het feit dat groenten en fruit steeds minder smaak hebben, heeft grote gevolgen.
De voedingsindustrie compenseert dat smaakverlies met additieven zoals zout, suiker en vetten.
En net dat is wat leidt tot veel van onze hedendaagse welvaartsziektes.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) overlijdt vandaag maar liefst 70% van de mensen aan aandoeningen die het gevolg zijn van een ongezonde levensstijl.
Wie draagt de schuld?
We wijzen al snel met de vinger naar de boeren, maar zij zitten vaak klem tussen industrie en warenhuisketens.
Ze worden gedwongen om meer te produceren voor minder geld.
Die druk zorgt voor uitputting van de bodem, verlies aan biodiversiteit en vervuiling van de natuur.
We zijn als samenleving op een verkeerd spoor beland, met grote gevolgen voor het milieu én onze gezondheid.
Hoe keren we dit om?
 |
 |
De verandering begint bij onszelf.
De markt volgt immers de vraag en wij bepalen die vraag.
We kunnen kiezen om:
- kleinschalig te kopen,
- seizoensgebonden te eten,
- en te kiezen voor producten met een echte herkomst en verhaal.
Kleinschalige projecten werken vaak biologisch en met respect voor de bodem.
Dat vraagt misschien wat meer van ons: het is soms duurder, minder praktisch, en er is minder keuze.
Maar het daagt ons ook uit om creatiever te koken en opnieuw te genieten van pure smaken.
De beloning
Wie eet met de seizoenen en bewust kiest waar zijn eten vandaan komt, krijgt iets moois terug: een bord vol smaak, echte voedingsstoffen en een goede dosis voldoening.
En voor wie nog een stap verder wil gaan: begin zelf met een moestuin!
Het vraagt wat tijd en toewijding, maar de oogst, letterlijk én figuurlijk, is groot.
Heb je interesse? We helpen je graag op weg met een volledige moestuingids die je gratis kan downloaden!.
