Je eigen zaden drogen
Wist je dat je van groenteplanten gemakkelijk zelf zaad kan oogsten?
Je kan je eigen zaadjes drogen om ze het volgende seizoen opnieuw in je moestuin te zaaien. Dit kan met allerlei groentesoorten!
Zaden die je meteen ziet
 |
 |
 |
Soms zijn de zaden direct zichtbaar wanneer je de vrucht opent. Denk maar aan erwten en bonen.
Ook bij tomaten, komkommers, pompoenen en courgettes zitten de zaden duidelijk in de vrucht.
Toch is er een belangrijke kanttekening: let erop dat het niet om hybride soorten gaat, want die zijn niet zaadvast.
Hybriden herken je aan de vermelding F1 op het zaadpakje. Als je van deze hybriderassen zaden oogst, kan je het jaar nadien een totaal andere vrucht krijgen.
Zaden die je moet zoeken
 |
 |
Bij andere planten is het moeilijker om de zaadjes te vinden. Dit geldt bijvoorbeeld voor sla, spinazie, rucola, wortel, bieten, pastinaken of kolen.
Deze planten moeten eerst bloeien, want de zaadjes ontwikkelen zich op de plaats waar de bloemen hebben gezeten. Je moet de planten dus laten doorschieten.
Meerjarige moestuinplanten
De meeste van deze groenten bloeien pas in het voorjaar dat volgt op het jaar waarin ze geplant werden. We noemen dit meerjarige moestuinplanten.
Dat betekent dat je vaak lang moet wachten voor je de zaden kan oogsten.
Uitzonderingen: snelbloeiende soorten
 |
 |
 |
Gelukkig zijn er ook uitzonderingen. Sla, rucola en spinazie bloeien vaak nog hetzelfde jaar, tenzij je ze pas in het najaar hebt gezaaid.
Zo kan je van deze soorten sneller zaad winnen en je voorraad sneller aanvullen.
Wanneer zaden van groenten oogsten?
Peulvruchten
Erwten, labbonen en alle boonsoorten laat je eerst volledig in de peul rijpen.
Je oogst ze pas wanneer de peulen helemaal verdroogd zijn.
Vruchten met zaden
 |
 |
Bij tomaten, komkommers, pompoenen en courgettes laat je de vruchten goed dik en extra rijp worden.
Kies daarbij altijd de sterkste vruchten uit, die leveren het beste zaad. Voor courgettes en komkommers betekent dit dat je ze veel dikker moet laten worden dan wanneer je ze normaal zou oogsten.
→ Wacht hiervoor tot het einde van het seizoen. Als je tijdens het groeiseizoen dikke vruchten laat doorgroeien, stopt de plant met nieuwe vruchten maken, en dat wil je vermijden.
Bladgroenten
Bij sla wacht je tot de plant is uitgebloeid.
Daarna kan je de verwelkte bloemenhoofdjes tussen duim en wijsvinger kapot wrijven. Komen de zaadjes meteen los, dan zijn ze rijp. Als de zaadjes nog vastzitten, moeten de bloemen nog even verder rijpen.
De beste zaden vind je meestal op de hoofdstengel. Voor andere moestuinplanten die moeten overwinteren voor ze zaad vormen, geldt hetzelfde principe als bij sla.
Invloed van het weer
Het weer speelt een grote rol bij de zadenoogst.
- Bij slecht weer wordt de bevruchting verstoord.
- Zaden kunnen dan gemakkelijk gaan schimmelen.
- Niet-bevruchte bloemen vormen helemaal geen zaden.
Tips &tricks bij zaden oogsten
Knippen en opvangen
Heb je veel zaad te oogsten? Knip dan de stengels af zodra de helft van de bloemhoofdjes rijp is.
Houd de bloemhoofdjes boven een doek of een emmer terwijl je ze in je handen kapot wrijft. Zo vang je de zaadjes eenvoudig op.
Afknippen en laten narijpen
In plaats van meteen te oogsten, kan je de afgesneden stengels ook in een linnen zak steken.
Hang deze op een droge, goed geventileerde plaats zodat de zaadjes rustig kunnen afrijpen. Dit werkt zowel voor peulgewassen als voor de zaden van overwinterende moestuinplanten.
Kruisbestuiving bij meerjarige groenten
 |
 |
 |
Voor kwaliteitsvol zaad van meerjarige groenteplanten is kruisbestuiving onmisbaar.
De bloemen van de ene plant moeten bestoven worden met het stuifmeel van andere planten. Dat gebeurt door insecten zoals kevers, lieveheersbeestjes, hommels en bijen.
Pompoenen, courgettes, bieten, rapen, pastinaak en wortels zijn allemaal kruisbestuivers.
→ Als je verschillende rassen van eenzelfde soort kweekt, kan kruisbestuiving leiden tot totaal andere vruchten.
Raszuiver zaad winnen
Wil je raszuiver zaad? Houd dan voldoende afstand tussen verschillende rassen van dezelfde soort:
- Minstens 300 meter tussen percelen.
- 100 meter indien er een haag of andere natuurlijke afscheiding tussen staat.
Heb je maar een kleine tuin, dan is het vaak eenvoudiger om jaarlijks nieuwe zaadjes te kopen.
Drogen en bewaren
Belangrijk is dat de zaden volledig droog zijn vóór je ze in doosjes of zakjes opslaat.
De meeste zaden worden na het drogen nog enkele dagen in de diepvries gestopt. Zo vermijd je dat er ongedierte in het zaad kan overleven. Dit is vooral belangrijk bij peulvruchten.
Hoe lang kun je groentezaden bewaren?
Houdbaarheid van zaden
Hoe lang blijven groentezaden goed? Dat is natuurlijk een belangrijke vraag als je veel tijd en moeite hebt gestoken in het oogsten van je eigen zaadjes!
Niet alle zaden hebben dezelfde kiemkracht. Sommige blijven maar kort bruikbaar, terwijl andere jarenlang kiemkrachtig blijven.
Korte en lange kiemkracht
Een voorbeeld van korte kiemkracht is pastinaakzaad: dat blijft maar 1 tot hoogstens 2 jaar bruikbaar.
Slazaad daarentegen kan wel tot 5 jaar kiemkrachtig blijven. In de diepvries zelfs tot 9 jaar!
Overzicht houdbaarheid groentezaden
- Courgette en pompoen: 2 – 4 jaar
- Wortelen: 3 jaar
- Bonen en erwten: 3 – 5 jaar
- Rode biet en andere bietensoorten: 3 – 5 jaar
- Komkommers en meloenen: tot 8 jaar
- Uien, prei en stengelui: tot 3 jaar
- Pepers en aubergines: tot 5 jaar
- Tomaten: tot 8 jaar
- Sla: tot 5 jaar (tot 9 jaar in de diepvries)
- Pastinaak: tot 2 jaar
Ook interessant om te lezen:
