In het voorjaar worden de meeste beukenhagen aangetast door de wollige beukenbladluis, Phyllaphis fagi. Zowel beukenhagen als beukenbomen kunnen worden getroffen, waarbij rode beuk nog gevoeliger is dan groene beuk.
Beukenbladluis plant zich razendsnel voort. Grijp daarom snel in en zet bij een beginnende aantasting Chrysopa larven uit om deze luizen te bestrijden.
Hoe beukenbladluis herkennen?
De beukenbladluis is klein, 2-3 mm. De ongevleugelde exemplaren zijn geel-groen van kleur terwijl de gevleugelde beukenluizen een blauwwitte schijn hebben. Op zijn grootst (3 mm) zijn ze goed met het blote oog te zien.
Het meest opvallend zijn de wollige wasdraden die de luizen uitscheiden. Deze blijven op het blad en aan de luizen kleven waardoor ze een wollig uiterlijk krijgen en vaak verward worden met wolluis.
De gevleugelde luizen vliegen op als je aan de bladeren komt, vandaar dat ze ook regelmatig verward worden met witte vlieg.
Is beukenbladluis schadelijk?
Beukenbladluis veroorzaakt doorgaans geen sterfte bij beukenhagen of bomen, behalve bij jonge aanplantingen. In de eerste drie jaar kunnen deze sterk verzwakken en zelfs afsterven door aantasting van de beukenbladluis.
Door de zuigschade van de beukenbladluis vervormen jonge beukenblaadjes al bij het ontluiken, hierdoor krijg je misvormingen aan de jonge twijgjes. Later in het seizoen ontstaan gele vlekjes op de bovenzijde van oudere bladeren door deze zuigschade.
De beukenluis geeft veel honingdauw waardoor de bladeren plakkerig worden en na verloop van tijd ook zwart. De zwarte roetdauwschimmel groeit op de honingdauw en is dus het gevolg van de aanwezige beukenluizen.
Kenmerkend is het massaal opvliegen van de luizen bij aanraken of snoeien van de haag, waarbij soms hele wolken beukenluizen opstuiven en je zelf onder de luis komt te zitten.
Verzwakte hagen en bomen kunnen last krijgen van andere belagers zoals de beukenschorsluis of baskevers.
Beukenbladluis bestrijden
Als we over bestrijden spreken, denken we meestal aan een spuitmiddel. Er zijn verschillende insecticiden tegen beukenbladluis verkrijgbaar, alleen wij verkopen ze niet om verschillende redenen.
- Ongeacht welk product je gebruikt, moet je de bespuitingen meerdere malen herhalen om de beukenbladluis te onderdrukken.
- Insecten worden resistent aan chemische middelen als ze veelvuldig gebruikt worden waardoor de insecticiden niet meer helpen. Het is een beetje zoals antibiotica bij ons.
- Chemische middelen zijn slecht voor ons milieu, de vele nuttige insecten die er van nature zijn en voor onszelf.
- Je kan de beukenbladluis bestrijden door andere nuttige insecten uit te zetten die de beukenbladluis opeten.
Gaasvlieglarven tegen beukenbladluis
Uit meer dan 30 jaar ervaring met de wollige beukenbladluis weten we dat gaasvlieglarven veruit de beste bestrijders zijn. Kies daarom voor Chrysopa-larven en niet voor Adalia lieveheersbeestjes of hun larven.
Hoe Chrysopa gebruiken?
De larven van Chrysopa worden geleverd in een koker gevuld met boekweitschilfers. Omdat de larven lichtschuw zijn en zich graag in het materiaal verbergen, biedt dit een ideale vulstof voor transport en uitzetting.
Strooi de volledige inhoud van de koker — boekweitschilfers mét Chrysopa-larven — gelijkmatig over de bóvenkant van de haag. Is de haag nog te jong of onvoldoende dicht, verdeel de inhoud dan in de meegeleverde bioboxen en hang die in de haag.
Hoeveel Chrysopa larven uitzetten op hagen?
Reken 20 larven per lopende meter haag bij een maximum haagbreedte van 1 m en een maximale hoogte van 1.2 m.
Ingeval van hogere hagen, vermenigvuldig lengte van de haag x hoogte en reken 20 larven per m2.
Verdubbel het aantal larven indien de haag breder is dan 1 m.
Zware aantasting van beukenbladluis
Bij zware aantastingen is het aangeraden om de beukenhagen met een sterke waterstraal af te spuiten vooraleer Chrysopa larven uit te zetten.
Je doet dit verschillende dagen na mekaar. Je spuit van onder naar boven zodat je de insecten aan de onderkant van de bladeren zoveel mogelijk raakt.
Spuit achteraf ook grondig op de grond. De beukenbladluizen die op de grond terecht komen, zijn niet noodzakelijk dood en kunnen zich weer verplaatsen naar de hagen.
Heb je berekend hoeveel larven je op je beukenhaag moet uitzetten? Bij een zware aantasting verdubbel je dit aantal en indien nodig herhaal je de behandeling na drie weken.
Mieren beschermen de beukenbladluis
Vooraleer je larven van chrysopa uitzet, controleer je best of er mieren aanwezig zijn in je hagen of bomen. De mieren beschermen immers de bladluizen en gaan daarom de larven van chrysopa lastig vallen en doden. Hierdoor loopt de biologische bestrijding mank.
Je kan op voorhand de mieren verjagen met Mier-run of een ecologische mierendoosje plaatsen. Bomen kan je vanaf eind maart beschermen met een boomlijmband. Die moet gehangen worden vooraleer de mieren op de stammen van de beukenbomen kruipen. Eénmaal er mieren op de stammen kruipen, heeft de boomlijmband geen zin meer.
Wat te doen tegen honingdauw?
Honingdauw is een plakkerige afscheiding van de bladluizen die alles vervuilt waar ze op neerkomt. Op terrastegels en tuinmeubels kan dit zo hinderlijk zijn dat je er niet meer prettig op kunt lopen of zitten.
Om honingdauw te verwijderen gebruik je heet water met een zeepsopje en schuur je de tegels of meubels schoon. Herhaal dit wekelijks zolang de luizen actief zijn, zodat er geen dikke, hardnekkige laag ontstaat.
Het beste is uiteraard om iets aan de oorzaak te doen. Dit kan door begin-half april larven van Chrysopa uit te zetten zodat de beukenbladluis snel onder controle komt.
Kan ik beukenbladluis voorkomen?
De beukenluis kan zich enkel op beuk voortplanten, daarom kan je beukenbladluis niet voorkomen. Rode beuk heeft meer last van wollige beukenluis dan groene beuk. En zowel jonge haagplanten als volwassen hagen en bomen worden getroffen.
Controleer je hagen wekelijks vanaf begin april om zo snel mogelijk de aantasting van de beukenluis vast te stellen. Zet dan meteen de juiste hoeveelheid gaasvlieglarven uit. In het begin van het seizoen zijn er nog weinig natuurlijke helpers.
Tip: Tussen het uitlopen van de eerste en laatste beukenplanten kan soms 14 dagen verschil zitten. Wacht in dat geval niet tot alle planten in blad staan, want de vroegste kunnen dan al zwaar door beukenluis zijn aangetast. Zet beter meteen larven van Chrysopa uit en herhaal dit na 14 dagen.
Natuurlijke vijanden van beukenbladluis
Een 3-jarige veldstudie in Nederland toont welke rol natuurlijke vijanden spelen in de bestrijding van wollige beukenbladluis.
Conclusie was dat gedurende de drie opeenvolgende jaren de beukenbladluis onder controle werd gehouden zonder correctie van insecticiden. Dit bleek te danken aan de van nature voorkomende nuttige insecten.
- Het Aziatisch lieveheersbeestje Harmonia axyridis en oorwormen bleken van nature de belangrijkste bestrijders van beukenbladluis.
- Verder vond men roofwantsen Anthocoris en zweefvliegen als biologische bestrijders. Oorwormen, roofwantsen en zweefvliegen komen later in het seizoen opdagen en zijn niet aanwezig als de beukenluis begint uit te lopen.
- In oudere en vollere beuken(hagen) bleken oorwormen en roofwantsen zich van nature beter te vestigen en lieveheersbeestjes graag te overwinteren.
- Het zevenstippelig lieveheersbeestje Coccinella septempunctata en tweestippelig lieveheersbeestje Adalia bipunctata werd vooral heel vroeg en laat in het seizoen in beuk terug gevonden. Op de piekmomenten dat de beukenluis actief is, zijn ze weinig tot niet aanwezig.
- Jonge beukenhagen die meestal het zwaarst te lijden hebben onder de beukenbladluis, trekken minder natuurlijke vijanden aan.
Levenscyclus van de wollige beukenbladluis
De beukenluis brengt haar volledige levenscyclus door op de beuk. De wintereitjes worden in het najaar afgezet op knoppen en in houtspleten van de beukenbomen of -hagen.
Bij het uitlopen van de knoppen beginnen de eitjes uit te komen dus nog voor de blaadjes aan de beuk hangen. Deze eerste generatie larven vervellen drie keer op 2 Ã 3 weken tijd en zijn dan nog altijd maar 2 mm groot. Op dat moment noemt men ze stammoeders dwz ze kunnen levendbarend nieuwe larven voortbrengen.
Elke stammoeder kan tot 80 larven produceren. Er ontwikkelen zich vier opeenvolgende generaties tot de herfst. De beukenluis blijft actief van de lente tot de herfst.
De eerste generaties zijn ongevleugelde vrouwtjes. Als de luizen met teveel zijn op de planten, ontstaan gevleugelde exemplaren. Deze verspreiden zich naar andere plaatsen op de haag waardoor de aantasting uitbreidt.
Pas in de herfst komt er een generatie die zich sexueel zal voortplanten met gevleugelde mannetjes. Na bevruchting leggen de vrouwtjes 10 tot 16 wintereitjes op de knoppen en in de takoksels van de beuk.
Heb ik wolluis op mijn beukenhaag?
De wollige beukenluis wordt vaak verward met wolluis, zo erg zelfs dat men spreekt van beukenwolluis. Het gaat echter niet om een wolluissoort maar een bladluissoort.
De beukenbladluis is bedekt met een vlokkige was die als witte pluisjes op de bladeren zichtbaar zijn en daardoor denken vele mensen aan wolluis. Wolluis komt voor op kamerplanten en tropische planten maar zeker niet op beukenhagen of -bomen.
Wil je meer weten over bladluizen?
Wil je meer weten over wolluis?
Zit er witte vlieg op mijn beukenhaag?
Gevleugelde beukenbladluis doen denken aan witte vlieg. Vooral als je tegen de beukenhaag tikt, kan er een wolk van beukenbladluis rond je zwermen. Dit fenomeen kennen we ook bij witte vlieg. Maar ik verzeker je dat het om een echte bladluissoort gaat.
Sluipwepsen Encarsia die veelvuldig tegen witte vlieg worden uitgezet, kunnen dus niet gebruikt worden tegen de wollige beukenbladluis.
Wil je meer weten over witte vlieg?