Slakken

Naaktslakken bestrijden in de tuin kan perfect op een ecologische manier. In dit artikel lees je hoe je slakkenvraat voorkomt én hoe je een slakkenplaag duurzaam onder controle houdt.

Het geheim zit in het herstellen van de natuurlijke balans. Door schadelijke en nuttige slakken te herkennen, aaltjes tegen slakken in te zetten, planten te beschermen met slakkenringen en natuurlijke vijanden te stimuleren, kun je naaktslakken bestrijden in de tuin zonder het ecosysteem te verstoren.

Wat zijn naaktslakken?

Naaktslakken zijn weekdieren wiens lichaam voor het grootste deel uit water bestaat. Net als huisjesslakken hebben ze geen poten; ze bewegen zich voort door het samentrekken van hun gespierde onderzijde.

Kenmerken van naaktslakken:

• Geen huisje, zacht lichaam
• Actief bij vochtig weer en 's nachts
• Slijmsporen verraden hun aanwezigheid. Het slijm zorgt ervoor dat de slakken zich gemakkelijk kunnen voortbewegen over ruwe oppervlakken
• Leven groot deel van de tijd onder de grond

Ondergronds zitten ze veilig voor droogte, kou en natuurlijke vijanden. Daardoor lijkt het soms alsof ze verdwenen zijn, terwijl ze eigenlijk verborgen zitten in de bodem.

Soorten slakken

In ons land komen veel verschillende slakkensoorten voor. Grofweg kun je ze indelen in naaktslakken en huisjesslakken. Naast schadelijke soorten zijn er ook nuttige slakken. Dood daarom niet elke slak maar kijk goed welke je hebt in je tuin.

Naaktslakken

Naaktslakken hebben geen zichtbare schelp en kunnen in één nacht tot de helft van hun lichaamsgewicht aan planten eten. Ze zijn vooral actief in vochtige omstandigheden. Daarom verstoppen ze zich overdag in de bodem, onder hout, bladeren of stenen en komen ze 's nachts tevoorschijn.

Meest voorkomende soorten zijn:

• Rode wegslak (Arion rufus)
• Zwarte wegslak (Arion hertensis)
• Bosaardslak (Lehmannia marginata)
• Gevlekte akkerslak (Deroceras reticulatum)

Uitzondering: de tijgerslak ( Limax maximus)

Deze soort eet géén levende planten maar plantenafval, schimmels, kadavers en vooral andere naaktslakken en hun eitjes. Een bondgenoot in de tuin dus!

;">

Huisjesslakken

Huisjesslakken herken je aan hun spiraalvormige schelp. Ze bewegen zich trager dan naaktslakken en zijn vaak overdag zichtbaar.

De slak kan zich terugtrekken in het huisje waardoor het zich beschermt tegen natuurlijke vijanden.

Huisjesslakken zijn echte opruimers in de tuin. Ze voeden zich met algen, schimmels en dood materiaal. De meeste huisjesslakken eten geen groene planten met uitzondering van de Segrijnslak.

;">

Invasieve soort: de Spaanse wegslak

De Spaanse wegslak is de meest problematische invasieve slak in België en Nederland. Ze is erg makkelijk te verwarren met de rode wegslak.

De Spaanse wegslak is tot 10 cm lang, grijzig bruin, roodbruin of donkergrijs met aan beide zijden vaak kleurbanden.

Ze is goed bestand tegen uitdroging en kan zich snel voortplanten. Vrouwtjes leggen tot maar liefst 400 eitjes per jaar. Daardoor komen ze frequent voor in tuinen en richten ze ook veel schade aan.

Bovendien kruist de Spaanse wegslak zich gemakkelijk met de zwarte wegslak waardoor hun nakomelingen tevens beter bestand zijn tegen de koude.

Waarom heb je veel slakken in je tuin?

In sommige tuinen – en in bepaalde jaren meer dan andere – kan er sprake zijn van slakken overlast in de tuin. Hieronder ontdek je welke factoren bepalen waarom de ene tuin een slakken probleem heeft en de andere niet.

Vochtige omstandigheden

Zodra het weer vochtig en zacht wordt, komen de naaktslakken uit de grond tevoorschijn. Op dit moment breken ook de huisjesslakken zich uit hun schelp. Dit moment valt meestal samen met het groeiseizoen van planten, waardoor er volop voedsel beschikbaar is.

In sommige jaren zijn de aantallen extra hoog. Zachte winters zorgen dat meer slakken overleven, terwijl terwijl natte jaren leiden tot meer uitgekomen slakkeneieren. Zo kunnen slakken plotseling in grote aantallen verschijnen.

In een schaduwtuin blijft het ook in de zomer vochtig. Schaduwplanten zoals hosta's zijn daardoor het meest gevoelig aan slakken.

Schuilplaatsen

Hoewel schuilplaatsen slakken helpen om te overleven bij droogte, kou of hitte, is niet bewezen dat ze automatisch zorgen voor méér slakken in de tuin.

Huisjesslakken kruipen weg onder stenen of hout en sluiten hun schelp af met een verharde slijmlaag. Naaktslakken kruipen diep de grond in en houden daar een winter- of zomerslaap.

Ook nette tuinen hebben genoeg plekken waar slakken kunnen wegkruipen. De hoeveelheid slakken hangt daarom niet alleen af van schuilplaatsen, maar vooral van een combinatie van factoren: vochtige bodem, voldoende voedsel én het weer van dat jaar.

Weinig natuurlijke vijanden

Een tuin met veel verschillende hoekjes zorgt ervoor dat insecten, vogels en kleine zoogdieren worden aangetrokken. Denk hierbij aan een gelaagde siertuin, bomen, een rommelig hoekje en een waterpartij.

In een wip voelen egels, vogels, kikkers en padden zich hier thuis. Allemaal belangrijke natuurlijke vijanden van slakken die de populatie in je tuin in balans kunnen houden.

Slak gevoelige planten

Slakken worden vooral aangetrokken door planten met zacht, sappig blad, zoals Hosta, Iberis en Ligularia soorten.

Planten met een sterke geur, behaarde bladeren of een taaie structuur mijden ze liever. Afrikaantjes vormen hierop een uitzondering. Hun specifieke geur trekt juist veel slakken aan.

Door bewust te kiezen voor slakwerende planten en deze strategisch in je tuin te plaatsen, maak je het slakken minder aantrekkelijk om zich te vestigen.

Welke schade veroorzaken slakken?

Je herkent schade door slakken aan volgende symptomen:

• Vraatschade: aangevreten bladeren, bloemknoppen of zachte stengels
• Slijmsporen op potten, paden en planten
• Jonge planten en kiemplantjes die afsterven door herhaaldelijke vraat
• Sierplanten verliezen hun sierwaarde door aangevreten bladeren en slijmsporen.

Slakken bestrijden

Voor geen enkel dier zijn er zoveel bestrijdingsmiddelen als voor slakken. Maar vele huis-en keukenmiddeltjes zijn een tuinmythe en helpen niet. Wat wel te doen tegen slakken?

Aaltjes tegen slakken

Bij Rootsum kan je aaltjes tegen naaktslakken kopen onder de naam NO-slug. De aaltjes worden opgelost in water en vervolgens met een gieter of een nematodenspuit over de bodem verdeeld. Gebruik in het voorjaar eerst No-slug en mulch daarna je tuin.

"NO-slug" aaltjes bestellen voor je tuin?

Bekijk ons assortiment aaltjes en hoe ze toe te passen.

Voordelen van No-slug:

• Biologische slakkenbestrijding
• Je pakt je probleem grondig aan: 90% van de slakken verblijft in de grond terwijl ongeveer 10% van de populatie tevoorschijn komt en bovengronds komt eten. Met No-slug dood je de slakkenpopulatie in de grond.
• Ongevaarlijk voor mens, dier en milieu

Slakkenval

Een slakkenval kan helpen om tijdelijk en snel een deel van de slakken weg te vangen. Zet een slakkenval maximum 24 uur in je tuin en haal de val dan weg. Herhaal dit wekelijks éénmaal.

Als slakkenvallen te lang blijven staan, ga je meer slakken uit je omgeving weg trekken dan uit je eigen tuin. Hoe langer je het lokmiddel namelijk laat staan, hoe meer slakken van verder weg worden aangetrokken.

Tip: bier is bekend als de beste slakken-lokker. Daarbij is niet het bier maar de gist in het bier belangrijk. Je kunt daarom als alternatief gistblokjes kopen en oplossen in water.

Veilige slakkenkorrels

Slakkenkorrels op basis van ijzerfosfaat zijn veilig voor egels, vogels en andere dieren, ook als ze vergiftigde slakken opeten. Slakkenkorrels met metaldehyde of methiocarb zijn daarentegen ook schadelijk voor de natuurlijke vijanden van slakken.

Slakkenkorrels bieden slechts een tijdelijke oplossing. Ze doden de slakken die op dat moment bovengronds zijn maar niet de grote populatie in de grond.

Je kan slakkenkorrels op basis van ijzersulfaat combineren met NO-slug. Door beide methodes samen te gebruiken, pak je zowel de zichtbare slakken als de populatie in de bodem aan, wat zorgt voor een duurzamer resultaat.

Kippen en loopeenden

Kippen en eenden kunnen slakken goed in toom houden. Laat in de winter je kippen in je moestuin en siertuin scharrelen. Als je ze geleerd hebt om slakken te eten, verrichten ze in de winter goed werk.

Kippen eten niet altijd even graag (dikke) slakken. Leer hen slakken eten door deze te voeren met wat graan zodat de slakken minder plakken.

Loopeenden daarentegen zijn echte slakkeneters. Loopeenden zijn zeer sociale dieren, koop ze minimum met twee!

Wat werkt niet of is schadelijk?

• Chemische slakkenkorrels op basis van metaldehyde of methiocarb zijn ook schadelijk voor de natuurlijke vijanden die de dode slakken eten.
• Koffiedik, eierschalen, lavagruis werken niet. Het enigste wat ze moeten doen, is meer slijm produceren en nadien meer vocht opnemen in de vorm van voedsel. Hierdoor kunnen deze middelen zelfs in je nadeel werken.

• Koperband heeft weinig tot geen effect op naaktslakken. Ze kruipen er simpelweg lustig overheen. Huisjesslakken zijn wel gevoeliger voor koperdraad.
• Schadelijke huismiddeltjes zoals azijn of zout kan je beter vermijden. Zout op slakken strooien dood hen op een verschrikkelijke manier. De slak wordt letterlijk weggevreten, omdat het zout al het water uit de slak onttrekt. Bovendien zijn dergelijke huismiddeltjes schadelijk voor de bodem.

Slakken voorkomen

Een natuurlijke, duurzame aanpak draait niet om bestrijden alleen, maar vooral om voorkomen. Door je tuin slim in te richten kun je slakkenvraat voorkomen. Hieronder vind je de meest effectieve methodes.

Slakkennet en slakkenringen

De drie producten werken op basis van hetzelfde principe. De naar buiten gekeerde randen of flappen dwingen slakken om een scherpe bocht van 180° te maken. Voor de meeste slakken is dat fysiek te moeilijk, waardoor ongeveer 95% niet verder kan en effectief wordt tegengehouden.

Slakkennet

Je kan de volledige moestuin afboorden met het slakkennet waardoor de bescherming optimaal is of je kan een barrière maken tussen jouw tuin en het aangrenzende bos of weiland.

Hetzelfde systeem wordt trouwens gebruikt in slakkenkwekerijen om slakken binnen de omheining te houden.

Een "Rootsum slakkennet". nodig?

Anti-slakkenringen

Voorzie alle gevoelige planten van een slakkenring vanaf het moment dat je ze plant of dat ze uitschieten.

Als je de slakkenringen heel het seizoen rond de planten laat, kan je ook gericht water geven. Dit is vooral interessant bij pompoen-, courgette- en paprikaplanten.

Anti-slakkenringen zijn een onmisbaar hulpmiddel in de tuin. Koop je er de deksels bij, dan heb je slakkenvrije mini-kasjes.

Planten die slakken weren

Van sommige planten houden de slakken niet. Als je deze planten in je tuin zet, heb je dus minder vraatschade.

Knoflook, Oost-Indische kers, duizendblad, vingerhoedskruid, vrouwenmantel, lavendel, kattekruid, hysop, monnikskop, verbascumsoorten zijn stuk voor stuk planten waar slakken niet van houden.

Ook akelei, ezelsoor (Stachys byzantina), ooievaarsbek, Plox, pioenrozen, maagdenpalm, varens en siergras soorten zijn niet geliefd door de slijmerige beestjes.

5 tips tegen slakken in de tuin

Hieronder vind je 5 tips die je helpen om slakken onder controle te houden:

 
1. Geef je planten bij voorkeur ’s ochtends water in plaats van ’s avonds. Zo kan de grond overdag opdrogen en wordt je tuin ’s nachts minder aantrekkelijk voor slakken.
 
2. Slakken verstoppen zich graag onder planken, stenen, bloempotten en bakken. Ruim deze schuilplaatsen regelmatig op of verplaats ze, zodat slakken minder plekken hebben om zich overdag te verschuilen.
 
3. Vermijd een compostbak vlakbij de moestuin. Een compostbak of composthoop is immers een ideale schuilplaats voor slakken.
 
4. Zorg voor licht en lucht tussen je groentenplanten. Veel en groot onkruid zijn ideale schuilplaatsen voor slakken.
 
5. Slakken houden vooral van mals blad. Door te kiezen voor een gevarieerde tuin en planten niet in grote groepen van dezelfde soort te zetten, maak je het slakken moeilijker om zich massaal te voeden.

Wat eet een slak?

We zien slakken vooral fris groene plantjes eten maar hun menu is veel gevarieerder dan we denken.

Het menu verschilt ook sterk per soort. Niet alle slakken eten hetzelfde, en dat verklaart ook waarom sommige soorten meer schade veroorzaken dan andere.

Planten, bloemknoppen en fruit

Een aantal slakken zoals de gewone of Spaanse wegslak en het Segrijslakje hebben een voorkeur voor jonge kiemplanten en zachte plantendelen. Deze soorten veroorzaken de meeste vraatschade. Ze eten onder andere:

• jonge bladeren en scheuten: jonge sla, kool, hosta en andere zachte tuinplanten
• Kiemplantjes en zaailingen
• Bloemen en bloemknoppen
• Zachte vruchten zoals aardbei, tomaat maar zelfs appel
• Paddenstoelen en algen

Schimmel- en algen

Sommige slakken leven vooral van schimmels en algen en richten weinig tot geen schade aan. Hun menu bestaat uit:

• Meeldauw en andere schimmels
• Algen op bladeren, stenen en boomschors
• Rottend organisch materiaal

Dood materiaal

• dode plantenresten
• rottend hout
• Dood organisch materiaal

Veel slakken helpen bij de afbraak van organisch afval en verbeteren zo de bodem. De poep van de slakken, het restant dat terug in de bodem komt na vertering, is net zo voedingsrijk als bij regenwormen en zorgt dus voor een betere plantengroei.

Alleseters en kannibalen

Sommige slakken hebben zowel plantaardig als dierlijk materiaal op hun menu staan.

Dode insecten, slakkeneieren of andere zwakke slakken kunnen gegeten worden. Verder eten slakken ook aas.

Verschil tussen huisjesslakken en naaktslakken

Naaktslakken zijn meestal alleseters maar vaak ook grote planteneters waardoor ze veel schade kunnen aanrichten.

Huisjesslakken zijn vaker opruimers of schimmeleters.

Natuurlijke vijanden van slakken

Slakken hebben veel natuurlijke vijanden. Ze maken net als andere levende organismen deel uit van ons delicate ecosysteem en zijn als dusdanig nuttig. Zonder slakken zouden veel dieren het met minder voedsel moeten doen.

Tip: laat dode slakken gewoon in je tuin liggen. Zo trek je meer natuurlijke vijanden aan!

Vogels

Vogels zoals zanglijsters, spreeuwen, eksters en merels kunnen talloze slakken verorberen.

Vooral zanglijsters zijn verzot op huisjesslakken en laten op sommige plaatsen een kerkhof aan lege schelpen achter.

Reptielen

Kikkers, padden, hagedissen, ringslangen en hazelwormen eten slakken. Zo was de hazelworm jarenlang een trouwe gast in de Biogroei-tuin.

Kleine zoogdieren

Egels zijn veruit de meest effectieve slakkeneters in de tuin. Vooral in natuurlijke tuinen waar veel schuilplaatsen zijn voelt de egel zich in zijn element. Ze eten zowel naaktslakken als huisjesslakken.

Daarnaast helpen spitsmuizen de slakkenpopulatie in te tomen. Ze pakken vooral jonge slakken en slakkeneitjes.

Insecten

Je zou het niet verwachten maar sommige insecten, zoals loopkevers, enkele spinnen en spinachtigen, zoals de hooiwagen, lusten wel een stukje slak.

Het lookglansslakje

Een onverwachte natuurlijke vijand is het lookglansslakje. Deze slakkensoort is bijzonder, want ze eten graag slakkeneitjes in plaats van groene plantendelen. Je vindt de lookglansslak net als andere slakken onder stenen of bloempotten.

Naaktslakken bestrijden in huis

Naaktslakken in huis zijn voor de meeste mensen ongewenst. Gelukkig kun je ze effectief en diervriendelijk aanpakken door vooral de oorzaak weg te nemen.

Naaktslakken komen meestal ’s nachts binnen via kieren en naden, aangetrokken door vocht en voedsel. Volg eventuele slijmsporen om te zien waar ze naar binnen glippen en kit openingen, raamkozijnen en naden goed af. Ze kunnen ook via afvoerleidingen in de keuken of badkamer terecht komen.

Een hoge luchtvochtigheid is de belangrijkste reden dat slakken in huis blijven. Zorg daarom voor voldoende ventilatie in kelder, badkamer en keuken en gebruik eventueel vochtvreters. Laat geen aantrekkelijk voedsel rondslingeren, zoals dierenvoer, planten of etensresten.

Slakken kun je tijdelijk vangen met een lokmiddel (bijvoorbeeld een halve meloen) of een slakkenval. Gebruik lokmiddelen maximaal 24 uur, anders trek je juist meer slakken aan.

Rootsum over slakken

Wil je slakken onder controle krijgen zonder schade aan bodem, huisdieren of nuttige dieren? Met de juiste aanpak herstel je stap voor stap de balans in je tuin.

Als familiebedrijf met meer dan 33 jaar praktijkervaring in natuurlijke tuinoplossingen weten we precies wat werkt en wat niet.

Rootsum aanpak in 5 stappen:

• Gebruik geen giftige korrels of chemische meststoffen in je tuin om het bodemleven en de natuurlijke helpers te sparen.
• Richt je tuin biodivers in waardoor je nuttige insecten, vogels en kleine zoogdieren aantrekt. Leer wat jij kan doen om de biodiversiteit in je tuin kan verhogen.
• Gebruik NO-slug aaltjes in het voorjaar en het najaar en voorkom dat je slakkenpopulatie in de grond aangroeit. Zo voorkom je overlast van slakken in de tuin.
• Gebruik slakkenringen of een slakkenmuur om gevoelige planten te beschermen in het voorjaar.
• Houd rekening met onze praktische tips om slakkenvraat te voorkomen.
• Plaats een slakkennet als je langs weiland of bos woont. De slakken komen immers vanuit de wei of het bos naar jouw tuin.