Meer en meer krijgen we mensen die vragen wat ze kunnen doen tegen de walnootboorder. Walnootschilvliegen of walnootboorders zijn de laatste jaren ook in ons land in opmars. In 2015 werden ze voor het eerst gemeld in Nederland, in 2016 werd de walnootboorvlieg in België gesignaleerd. In Duitsland lijkt naast deze soort ook de zoete walnootboorvlieg (Rhagoletis suavis) actief.
Oorspronkelijk komt dit insect uit Noord-Amerika. Vanuit Zwitserland, waar het al sinds 1985-1990 voorkomt, heeft het zich over Europa verspreidt. In de jaren daarna werden ze aangetroffen in Italië, Slovenië, Kroatië, Duitsland, Frankrijk en tenslotte in 2008 in Oostenrijk.
Hoe ziet de walnootboorvlieg eruit?
De walnootschilvliegen (Rhagoletis completa) zijn in een volwassen stadium 4 tot 8 millimeters groot. Op de doorzichtige vleugels zie je drie zwarte banden waarbij de twee onderste banden een V of L vormen (afhankelijk van hoe je er naar kijkt). Opvallend is ook het gele rugschildje in de vorm van een halvemaan.
De walnootvlieg lijkt sterk op de kersenvlieg waarmee hij ook verwant is. Ze hebben een gelijkaardig patroon op de vleugels. De kersenvlieg (Rhagoletis cerasi) is maar 3-5 mm groot en vliegt vroeger. Ze hebben een oranje halvemaan schildje op de rug.
Worm in walnoot schadelijk?
De walnootschil worm kan grote schade aanrichten aan je walnoten. De wormen eten aan de binnenkant van het zachte gedeelte van de bolster. De schade is vroeg te zien aan de kleine putjes in de bolster, ten gevolge van de eierprikken van de vlieg. Later ontstaan aan de buitenkant bruin-zwarte vlekken. Na verloop van tijd wordt de bolster zacht en slijmerig. Gezien deze symptomen ook kunnen te wijden zijn aan bacteriebrand (een bacterieziekte) is het belangrijk om de bolster te openen en te kijken of er witte wormpjes aanwezig zijn.
De kleine beestjes in de walnoten brengen bij een normale of late plaag geen schade toe aan de noot zelf. Bij zware aantasting kan echter ook de notendop zwart worden en kan zelfs de notenpit worden aangetast. Afhankelijk van het tijdstip van besmetting en de variëteit kan het voorkomen dat de noten minder ontwikkelen of zelfs lege hulsel hebben.
Gezien de walnootschilvlieg een fruitvlieg is, worden enkel de vruchten aangetast en is er geen schade aan bladeren en takken zoals bij andere ziektes.
In Europa zijn de echte walnoot (Juglans regia) en de zwarte walnoot (Juglans nigra) het meest getroffen. In Amerika heeft men vastgesteld dat de walnootschilvlieg ook de perziken kan aanvallen.
Levenscyclus van de walnootboorder
De walnootboorder kent 1 generatie per jaar. De volwassen vliegen komen uit de poppen tevoorschijn tussen eind juni en eind augustus. De piek van de vlucht heeft plaats eind juli - half augustus met mogelijks nog een tweede piek rond eind augustus-begin september. De volwassen walnootboorder kan nog tot begin oktober worden weggevangen.
Kort na het uitkomen, paren de vrouwtjes. 8 dagen na de bevruchting leggen ze 300 tot 400 eitjes af, net onder de oppervlakte van de groene schil van de walnoten. Gemiddeld worden er 15 eitjes per noot afgelegd.
De larfjes leven in groep in de bolster. Een vrouwtje dat eitjes in een vrucht heeft afgelegd, laat daar een markeerferomoon achter wat andere vrouwtjes ervan weerhoudt om in dezelfde vrucht eitjes te leggen.
De maden komen na 5-7 dagen uit en voeden zich met het vlezige gedeelte van de schil. Ze zijn wit-geel van kleur. Er zijn drie larvestadia die worden doorgebracht in de walnootschil, dit duurt 3 tot 5 weken.
Volgroeide larven zijn 6 mm groot en laten zich vallen op de grond waar ze zich ingraven, verpoppen en overwinteren. De poppen zijn bruin van kleur en 3-4 mm lang.
Het jaar daarop komen de eerste vliegen weer rond eind juni uit. Sommigen komen niet uit en blijven 1 of 2 seizoenen als pop in de grond achter.
Hoe de walnootboorder bestrijden?
Er zijn verschillende maatregelen die kunnen genomen worden om de walnootboorder onder controle te houden. Geen enkele maatregel is sluitend, daarom adviseren we om zoveel mogelijk maatregelen te combineren.
Feromoonval walnootboorder
Hang vanaf half juni tot half september een Mc Phailval op waarin het feromoon walnootboorder in het deksel wordt vastgeklikt. Het feromoon verspreidt de sexuele lokstof van het wijfje waardoor de mannetjes in de val worden gelokt.
Door jaarlijks een feromoonval walnootboorder te hangen, bouw je de populatie in jouw omgeving af en krijg je na een drietal jaren gezonde vruchten.
Aaltjes tegen de walnootboorder
Volgroeide larven laten zich uit de walnoten vallen tussen eind augustus en eind september om zich in te graven in de bovenste centimeters van de grond. Een grondbehandeling onder de boom met Carpo-care aaltjes doden aanwezige larven af.
Behandel in de loop van september verschillende keren met een tussenperiode van twee weken: liefst de eerste keer eind augustus - begin september - half september - eind september. Zo zijn er steeds aaltjes aanwezig in de grond op het moment dat de larven zich ingraven. De poppen zelf zijn niet meer gevoelig aan aaltjes.
De volledige grondoppervlakte onder de kruin van de notenboom moet behandeld worden.
Andere beheersmaatregelen
- Je kan - behalve een feromoonval - ook gele vangplaten ophangen om de volwassen vliegjes weg te vangen. Hang de vangplaten op 2-3 m hoogte en nooit lager dan 1.8 m. Ophangen van juni tot september. Twee lijmplaten per kleine notelaar, drie tot vijf lijmplaten per grote boom.
- De grond afdekken met een doek van begin juni tot eind september. Enerzijds om te voorkomen dat de vliegen kunnen uitvliegen, anderzijds om te vermijden dat de larven die zich op de grond laten vallen en ingraven om te verpoppen.
- Kippen onder de bomen laten lopen tijdens dezelfde periode. Zowel de larven als de uitkomende volwassen vliegen zijn voedsel voor de kippen. De volwassen vliegen moeten hun vleugels nog eerst oppompen en uitharden vooraleer ze kunnen vliegen. Op dat moment zijn ze een gemakkelijke prooi.
- Aangetast fruit vernietigen. Zo vlug als aangetaste vruchten aan de bomen worden vastgesteld, moeten deze worden verwijderd. Je kan ze invriezen of verbranden. (niet composteren)
Het planten van minder gevoelige rassen is de beste keuze
Uit onderzoek is gebleken dat volgende variëteiten onaantrekkelijk zijn voor de walnootschilvlieg: Ferjean, Geisenheim 26, Geisenheim 1247, Meylannaise, Parisienne, Rainuss Kläusler, Ronde de Montignac, Scharsch, en Sheinovo.
Rassen die in het algemeen meer resistent zijn tegen de walnootschilvlieg, andere ziekten en koude zijn: Fenor, Ferjean, Fernette, Parisienne, Rainuss Kläusler, Scharsch, Sheinovo, en Wirz
Verschil tussen bacteriebrand en walnootboorder schade
- In beide gevallen verkleuren de bolsters zwart-bruin
- Bij bacteriebrand krijg je ook zwarte vlekken op de bladeren en de scheuten. Bij een sterke aantasting vallen de bladeren af
- Bij bacteriebrand gaan de walnoten zelf beschimmelen terwijl bij de walnootboorder de noten meestal onaangetast en nog eetbaar blijven